تبلیغات
مرواریدهای سرخ مرواریدهای سرخ - ترك نماز
 

ترك نماز

نویسندگان: احسان عباسی موضوع: مطالب روزانه، 

 

در مورد ترك نماز باید گفت: ترك نماز چند قسم است:
1. ترك نماز به طور كلی از روی انكار؛ یعنی نماز را واجب نمی داند و به جا آوردنش را بر خود حتم نمی بیند. در این صورت منكر ضروری دین شده و كافر است و به عذاب ابدی دچار می گردد.
2- ترك نماز به دلیل مسامحه كاری و كم اعتنایی به امور اخروی و اشتغال به سرگرمی های دنیوی. این قسم از ترك نماز موجب فسق است و گناه كبیره شمرده می شود.
3. ترك نماز در برخی اوقات: گاهی فردی در اثر ضعف ایمان و كم اعتنایی به امر آخرت گاهی نماز می خواند و گاهی ترك می كند و یا در اثر اهمیت ندادن به اوقات نماز، گاهی آن را در وقتش ترك می كند به خیال آن كه در خارج وقت آن را قضا كند.
4. گاهی فرد نماز نمی خواند به دلیل ضعف تربیتی و نداشتن عادت است. این نقیصه به خانواده بازمی گردد. خانواده موظف است از كودكی و حتی قبل از بلوغ كودك خود را به نماز خواندن عادت بدهد تا در جوانی این امر برای او ملكه شده باشد، ولی متاسفانه در اثر كم كاری برخی خانواده ها در این امر فرزندان آنان نسبت به نماز بی اهمیت می شوند.
قسم سوم هر چند مانند دو قسم قبل نیست ولی چنین فردی از ضایع كنندگان نماز و سبك شمارندگان آن است و در روایات آمده است كه چنین كسی مشمول شفاعت اهل بیت(ع) قرار نمی گیرد و به شفاعت محمد و آل محمد(ع) نائل نمی گردد هر چند تارك الصلاه شمرده نمی شود و از سبك شمرندگان نماز به حساب می آیند. براى ترغیب و تشویق به نماز، در آغاز بایستى زیر بناهاى فكرى فرد را مورد بررسى قرار داده و در اصلاح آن كوشید.
دیدگاه فرد در مورد خداوند، جهان هستى، انسان، معاد و... امورى است كه داراى نتیجه مستقیم بر عملكرد فرد است. پس باید به تقویت و اصلاح این مبانى كوشید. نماز، عملى است كه در مجموعه عقیده توحیدى، داراى معنا و فلسفه است.
پس در آغاز بایستى این مجموعه شناخته شود تا نماز جایگاه خود را در ذهن و اندیشه فرد باز نماید. در بینش توحیدى اسلام و دیگر ادیان الهى، انسان موجودى است كه به سوى كمال و لقاى پروردگار در حركت است. «انا للّه‏ و انا الیه راجعون ؛ از خدائیم و به سوى او باز مى‏گردیم».
حال در این مسیر، ابزارهایى به مدد انسان مى‏آید، تا او را از فراموش كردن مسیر و هدف باز دارد كه از مهم‏ترین آنها «نماز» است. «اقم الصلوة لذكرى ؛ نماز را براى یاد من بپا دار». انسان متدین بیش از هر چیزی برای حركت در مسیر تكاملی خود، به نیروی ایمان نیاز دارد و نماز بهترین عامل تقویت ایمان انسان است.
انسان بدون نماز كه بهترین راه ارتباطی با خداوند است از نظر ایمانی و عملی و شخصیتی ضعیف خواهد شد. انسان طالب قدرت و توانایی است و دائما دنبال شكوفا ساختن استعدادهای خود است. این طلب خود را بیشتر از طریق ارتباط با قدرت بی نهایت خداوند و عبادت عملی می كند. نماز مانند گوشی همراه كه پس از مدتی نیرو و باطری اش ضعیف می شود و نیاز به شارژ دارد، شارژ كننده نیروهای معنوی انسان است. ما در هر روز پنج نوبت نماز می خوانیم و با ارتباط با خدای متعال از او نیرو می گیریم. كسانی كه نماز نمی خوانند و یا در این مسیر كوتاهی می كنند، از این نیرو بی بهره می مانند و شخصیت آنان ضعیف و كوچك می شود و توانایی های اندكی دارند. روح مومن قوی و توانا است، چون دائما با خدای مهربان و نیروی مطلق هستی ارتباط دارد و به او تكیه می كند، به خاطر همین سختی های زندگی را به راحتی تحمل می كند و در مقابل هیچ دشمنی كم نمی اورد و برابر هیچ زورگویی كرنش نمی كند.
آدمی بدون نماز راه را گم خواهد كرد. نمازهای پنج گانه همانند چراغ های برق هستند كه مسیری طولانی و پر خطر را روشن كرده اند تا كسی راه را گم نكند و به بیراهه و سقوط كشانده نشود.
آنچه كه موجب مى‏گردد و برخى از نماز، رویگردان باشند و یا نسبت به آن تساهل كنند، ندانستن فلسفه نماز و یا دركى غلط از آن است. برخى چنین مى‏پندارند كه نماز انسان، نیازى را از خداوند برطرف مى‏كند كه البته خیالى واهى است. خداوند نیازى به هیچ مخلوقى ندارد. ازاین‏رو آنچه كه به عنوان عبادات بر آن تأكید شده، جملگى در جهت كمال انسان است.
اهمیت نماز و نقش آن در زندگی انسان:
1 - نـمـاز موجب یاد خداست: یاد خدا بهترین وسیله برای خویشتن داری و كنترل غرایز سركش و جلوگیری از روح طغیان است . نمازگزار همواره به یاد خدا می باشد , خدایی كه از تمام كارهای كوچك وبزرگ ما آگاه است , خدایی كه از آنچه در زوایای روان ما وجود دارد و یا ازاندیشه ما می گذرد , مطلع و با خبر است و كـمـترین اثر یاد خدا این است كه به خودكامگی انسان و هوسهای وی اعتدال می بخشد , چنان كه غـفلت از یاد خدا و بی خبری از پاداشها و كیفرهای او , موجب تیرگی عقل و خرد و كم فروغی آن می شود . انـسـان غـافـل از خـدا در عـاقبت اعمال و كردار خود نمی اندیشد و برای ارضای تمایلات و غرایز سـركـش خـود حد و مرزی را نمی شناسد و این نماز است كه او را در شبانه روزپنج بار به یاد خدا می اندازد و تیرگی غفلت را از روح و روانش پاك می سازد . به راستی , انسان كه پایه حكومت غرایز در كانون وجود او مستحكم است , بهترین راه برای كنترل غرایز و خواستهای مرز نشناس او همان یاد خدا , یاد كیفرهای خطاكاران و حسابهای دقیق و اشتباه ناپذیر آن می باشد . از این نظر قرآن یكی ازاسرار نماز را یاد خدا معرفی می كند : اقم الصلوه لذكری نماز را برای یاد مـن بـپـا دار(1).
2- دوری از گناه: نمازگزار ناچار است كه برای صحت و قبولی نماز خود از بسیاری از گناهان اجتناب ورزد ; مثلا , یكی از شرایط نماز مشروع بودن و مباح بودن تمام وسایلی اسـت كـه در آن بـه كار می رود , مانند آب وضو و غسل , جامه ای كه با آن نمازمی گزارد و مكان نـمـازگـزار , این موضوع سبب می شود كه گرد حرام نرود و در كار وكسب خود از هر نوع حرام اجـتـناب نماید ; زیرا بسیار مشكل است كه یك فرد تنها درامور مربوط به نماز به حلال بودن آنها مقید شود و در موارد دیگر بی پروا باشد .
گویا آیه زیر به همین نكته اشاره می كند و می فرماید: «ان الصلوه تنهی عن الفحشاء و المنكر؛ كه نماز ( انسان را ) از زشتیها و گناه باز می دارد».(2) بـالاخـص اگـر نـمـازگـزار مـتوجه باشد كه شرط قبولی نماز در پیشگاه خداوند این است كـه نـمـازگـزار زكـات و حـقوق مستمندان را بپردازد ; غیبت نكند ; از تكبر و حسد بپرهیزد ; از مـشـروبات الكلی اجتناب نماید و با حضور قلب و توجه و نیت پاك به درگاه خدا رو آورد و به این ترتیب نمازگزار حقیقی ناگزیر است تمام این امور رارعایت كند.
روی هـمـیـن جـهات , پیامبر گرامی ما صلی اللّه علیه و آله و سلم می فرماید : نماز چون نهر آب صافی است كه انسان خود را در آن شست وشو می دهد ;اگر كسی در شبانه روز پنج مرتبه خود را با آب پاك شست وشو دهد , هرگز بدن اوآلوده و كثیف نمی شود .
هـمچنین كسی كه در شبانه روز پنج مرتبه نماز بخواند و قلب خود را در این چشمه صاف معنوی شست وشو دهد , هرگز آلودگی گناه بر دل و جان اونمی نشیند.
3- نـظافت و بهداشت: از آنجا كه نمازگزار در برخی از مواقع همه بدن را باید به عنوان غسل بشوید و معمولا در شبانه روز چند بار وضو بگیرد و پیش از غسل ووضو تمام بدن خود را از هر نوع كثافت و آلودگی پاك سازد ; ناچار یك فرد تمیز ونظیف خواهد بود . از این نظر نماز به بهداشت و موضوع نظافت كه یك امر حیاتی است كمك می كند. 4- انـضـباط و وقت شناسی : نمازهای اسلامی هر كدام برای خود وقت مخصوص و معینی دارد و فرد نمازگزار باید نمازهای خود را در آن اوقات بخواند , لذا این عبادت اسلامی به انضباط و وقت شناسی كمك موثری می كند . بالاخص كه نمازگزار باید برای ادای فریضه صبح پیش از طلوع آفتاب از خواب برخیزد , طبعا یك چـنـیـن فـردی گـذشـته از این كه از هوای پاك و نسیم صبحگاهان استفاده می نماید , به موقع فعالیتهای مثبت زندگی را آغاز می كند . آثار فردی و تربیتی نماز به آنچه كه گفته شد منحصر نیست ; ولی این نمونه می تواند نشانه اسرار بزرگ این عبادت بزرگ اسلامی باشد .
اسرار اجتماعی نماز نماز در اوقات معین نموداری از وحدت و یگانگی ملت بزرگ اسلام است ; زیرا هـمـه مـسـلـمـانـهـا در وقـتـهای مخصوصی رو به قبله ایستاده و با آداب خاصی خداوند جهان رامـی پـرستند , این خود نمونه بزرگی از اتحاد و یگانگی ملتی است كه اسلام همه را به وسیله آن عبادت متحد و متشكل نموده است . هـرگاه این نمازها به صورت جماعت برگزار گردد , روح وحدت و اتحاد و مساوات وبرابری , از صـفهای منظم و فشرده نمازگزاران نمایان خواهد بود و اهمیت این اتحادو یگانگی معنوی نیازی به توضیح ندارد .
گـرچـه اسـرار و فـوایـد اجتماعی و تربیتی نماز منحصر به اینها نیست , ولی همین قدر روشنگر عظمت و اسرار خطیر این فریضه الهی می باشد. پاسخ به پرسشهای مذهبی، مكارم شیرازی - ناصر و جعفر سبحانی 1 - سوره طه , آیه 14 . 2 - سوره عنكبوت , آیه 45 .
عواملى كه مى‏تواند عبادت را براى انسان لذت بخش كند چند چیز است:
الف) قبل از عبادت انسان خود را مستعد و مهیا سازد؛ یعنى، قدرى به خود تلقین كند من در صدد نیایش و نماز هستم و سعى كند افكار متفرق را از ذهنش دور كند.
ب) حتى الامكان در بهترین وقت عبادت كند؛ مثلاً، با كسالت - خستگى و خواب آلودگى - وارد نماز نشود. «لاتقربوا الصلوة و انتم كسالى».
ج) در محیط پر سر و صدا و آشوب به مناجات نایستد، بلكه محیط آرام و با فراغتى را انتخاب كند.
د) در حین عبادت مصمّم بر مراقبت باشد و اگر احیاناً افكار دیگرى به ذهنش هجوم آورد، همین كه متوجه شد، سعى كند خود را از دام آن افكار برهاند. نکته آخر آن که نماز یک تکلیف واجب الهی است، نمی شود به بهانه این که حضور قلب نداریم؛ از انجامش خودداری کنیم؛ زیرا با ترک نماز - ولو موقت - مشکلی حل نشود بلکه کم کم به ترک دائم تبدیل می گردد آنچه مهم است این که بکوشیم با حال و توجه و حوصله حضور قلب پیدا شود و به هر صورت انجام نماز از ترک آن - هر چند حضور قلبی هم نباشد - بهتر بوده و قطعا فایده هم خواهد داشت؛ این را بیافزاییم که گاهی شیطان با وسوسه اش می خواهد ما را از خواندن نماز - به بهانه این که چون حضور قلب نیست پس فایده ای ندارد - باز دارد.
بنابراین از نماز غافل نباشیم و حداقل انجام نماز ادای تکلیف الهی است و این خود بزرگترین توفیق است که کم کم به نماز با حضور قلب هم منجر خواهد شد مأیوس نباشید که خداوند توفیق نماز با توجه و حضور قلب و لذت بخش را عنایت می کند به شرط آن که در اراده و نیت خود صادق بوده و جدی باشیم چنان که در روایات آمده است.
اهمیت عمل به احكام و وظایف دینى در شمول شفاعت به حدى‏است كه حتى سبك شمردن و اهمیت ندادن به آن سبب محرومیت از شفاعت‏مى‏شود.
رسول اكرم(ص) مى‏فرماید: «لاینال شفاعتى من استخف بصلوته؛ شفاعت من به كسى كه نمازش را سبك بشمارد نمى‏رسد»، (میزان‏الحكمه ج 5ص 117). امام صادق(ع) مى‏فرماید: «لاتنال شفاعتنا من استخف بالصلوة؛ شفاعت ما به كسى كه نماز را سبك بشمارد نمى‏رسد»، (كافى ج 3 ص 270).
سبك شمردن نماز: براى اینكه نیكو شمردن و بزرگداشت نماز از سبك شمردن آن متمایز شود توجه به روایت دیگرى از امام صادق(ع) راهگشا و رهنماى ارزشمندى است: «قال الصادق(ع): اوّل ما یحاسب به العبد الصّلوة، فان قبلت قبل سائر عمله و ان ردّت علیه، ردّ علیه سائر عمله» ؛ «اولین چیزى كه مورد سؤال قیامت واقع مى‏شود، نماز است اگر نماز قبول شد، سایر اعمال نیز به تبع آن پذیرفته مى‏شود و گرنه سایر اعمال نیز مردود مى‏شود».
اولین چیز درباره نماز بررسى شرایط اصلى نماز شامل طهارت بدن و لباس و حلال بودن جامه و مكان، حلال بودن خوراك و نظایر آن است و این مربوط به ظاهر امر نماز است اما حفظ همین شرایط ظاهرى مورد تأكید شریعت مقدس مى‏باشد بطورى كه براى آن هزاران حكم شرعى وضع شده است.
شما براى آشنایى با احكام و شرایط نماز حتما به رساله توضیح المسائل فقهاى عظیم‏الشّأن مراجعه نمائید. عدم توجه به هر یك از این شرایط ظاهرى از قبیل طهارت تن و جامه و... استخفاف امر نماز مى‏باشد. اما درباره باطن نماز، اولین صفت مؤمن، خشوع و خضوع در حال نماز است A{قد افلح المؤمنون الّذین هم فى صلاتهم خاشعون}A به راستى مؤمنان رستگار شدند، آنها در نمازشان خشوع دارند.
و خشوع آن رفتار و حالتى است كه بنده در مقابل مولا از خود بروز مى‏دهد. گوئى تمام وجودش، از پا تا سرش به احترام و ادب مولا، حاضرند و آماده، هیبت مولا هوش از سرش برده، هر لحظه انتظار مى‏كشد، بیمناك است كه مبادا در بندگى و خدمت كوتاهى كرده و مشمول قهر مولا شود.
پس مباش از جمله كسانى كه خداوند در حقشان فرمود: A{و اذا قاموا الى الصّلوة قاموا كسالىM{}Aو با سنگینى و سستى به نماز بر مى‏خیزند}M و نیز خشوع و خضوع حالاتى قبلى‏اند كه از قلب به اعضاء سرایت نموده و اعضاء را در حفظ ادب، آرامش، وقار و حفظ حرمت تابع خود مى‏سازند.
هر گونه كوتاهى در این زمینه نیز استخفاف امر نماز است. صفت دیگر براى نمازگزار حالتى است كه چون به نماز ایستد و تكبیرة‏الاحرام گوید عالم را جملگى وداع گوید و درون و برونش را متوجه خدا نماید. روا نباشد كه تمامى هستى به تسبیح و تنزیه و تكبیر و تقدیس حق مشغول باشند و تو چون به نماز ایستى، بدنبال غیر خدا و مشغول نعمت یا مخلوق او باشى! A{ألم تَر أن الله یُسبّح له من فى السموات و الارض و الطّیر و صافّاتٍ كلٌّ قد علم صلاته و تسبیحه و الله علیم بما یفعلون .
آیا ندیدى هر كه در آسمانها و زمین است، خدا را تسبیح مى‏كنند، و پرندگان بال گشاینده‏ى در آسمان، همه نماز و تسبیح خود را مى‏دانند، و خدا بر آنچه مى‏كنید داناست}M قابل باور نیست آدمى چون به حضور یكى از خویشاوندان خود رسد، سرا پا حاضر باشد ولى چون به نماز ایستاد دم به دم حواسش، یادش، چون پرنده‏اى از شاخى به شاخى شود دمى نیاساید تا نماز را سلام دهد.
آنگاه نماز به او خطاب كند، مرا ضایع كردى كه خدا ترا ضایع سازد. براى اینكه چیزى از بیرون حواس نمازگزار را به خود جلب نكند، قدما در منزل براى خود خلوتكده‏اى اختصاص مى‏دادند و آن جایگاه را از ظواهر دنیوى تهى مى‏ساختند، سخن دنیا در آن مكان به زبان نمى‏راندند و اهل منزل در آنجا نماز مى‏گذاردند، كم كم چنین جائى نورانیّت مسجد را مى‏یابد...
منظور اینكه نمازگراز از هر حیث باید آمادگى حضور به بارگاه خالق را مهیا نماید سپس به نماز ایستد. دیگر از صفات نمازگزار این است كه دل خود را از محبت دنیا تهى كند و دلبران تفرقه افكن و اغیار و نامحرمان را از خود براند. چه خداوند قسم یاد كرده كه هر كس ذرّه‏اى محبت دنیا در دل داشته باشد، لذت عبادتش را نخواهد چشید.
مخصوصا علما، دانشمندان و دانشجویان و قشر تحصیل كرده اگر دلباخته دنیا باشند، حلاوت و شیرینى یاد خدا را نخواهند چشید. صفت دیگر حفظ اوقات نماز است. خوب است نمازگزار قبل از دخول وقت در مسجد و محل نماز خود بنشیند و منتظر دخول وقت باشد، با وقار و آرامش بنشیند، نهانخانه را شستشو نموده، دست بر زانوان، رو به قبله، خود را از هر فكر خالى كنند؛ و با جاروب «لا اله» همه افكار بیرون ریزد تا «الاّ الله» درآید، سپس به نماز برخیزد. به تعبیرى با انتظار دخول وقت، اجازه ورود به نماز را از خداوند بگیرد.
آنجا كه مؤذّن «حىّ على خیرالعمل» گوید هر كه به هر چه مشغول است همان «خیرالعمل» اوست در خود نیك بنگر كه دراین اوقات با كه‏اى و با چه مشغولى؟! آیا مؤذن را لبّیك مى‏گویى و مهیاى نماز مى‏شوى یا به بازیچه‏هاى دنیوى وقت مى‏گذرانى؟ و بهترین نماز در حالى است كه انسان از خود هیچ نداشته باشد قیام و ركوع و سجودش را با خدا انجام دهد آن وقت معنى ذكر قیام «بحول الله و قوّته اقوم و أقعد» را بیابد.
هر چه نمازگزار احساس مسكنت و ضعف نماید، عظمت خداوند را بیشتر دریابد. احوال اولیاء خدا را به هنگام رسیدن وقت نماز، یا در نماز بنگر! در نماز تیر از پاى امام على(ع) كشیدند و حضرت ملتفت نشد یا امام باقر(ع) مى‏فرماید: «حضرت على بن الحسین(ع) چون به نماز مى‏ایستاد رنگش متغیر مى‏گردید و سر از سجده بر نمى‏داشت جز اینكه عرق از چهره‏اش سرازیر بود. P}چون دست و روى بشویى و در نماز شوى {E}دل از دو كون بشو تا محل راز شوى{P P}ز فَرعها كه در این بوستان گُلى دارند {E}بدوز چشم نظر تا به اصل باز شوى{P P}اگر نیاز به حضرت برى به یك نظرت {E}چنان كند كه ز كونین بى‏نیاز شوى{P ان شاء الله خداوند ما را از نمازگزاران واقعى قرار دهد.
یكی از راه های تقویت انگیزه برای نماز خواندن مطالعه و كسب آگاهی است در این زمینه كتاب های زیر برای مطالعه معرفی می شود.
1- اسرار الصلوة میرزا جواد آقا ملكى تبریزى
2- آداب الصلوة امام خمینى
3- راز نماز محسن قرائتى
4- 1001 نكته درباره نماز حسین دیلمى
5- 114 نكته درباره نماز محسن قرائتى
6- وصال دوست رحیم كارگر
7- آشنایى با نماز محمدتقى صرفى
8- از ژرفاى نماز خامنه‏اى
9- اسرار نماز على‏اكبر مهدى‏پور
10- اسرار و شگفتیهاى نماز ایوب نظرى
11- تفسیر نماز محسن قرائتى
12- چهل حدیث پیرامون نماز صالح كلیاتى
13- چهل حدیث در اهل نماز نورى اشتهاردى
14- حلقه‏هاى وصل دكتر على‏اكبر افتخارى
15- راز نماز براى نوجوانان محسن قرائتى
16- روشهاى پرورش احساس مذهبى نماز در كودكان و نوجوانان دكتر غلامعلى افروز
17- سجده دل یا قلب نمازگزار افشان صالحى
18- سخنى درباره نماز سیدهاشم رسولى محلاتى
19- مى‏خواهم نماز بخوانم سپیده خلیلى
20- نماز از دیدگاه دانشمندان رحیم كارگر
21- همراه با نماز محسن قرائتى
22- آرامش در پرتو نیایش رحیم كارگر

 

برچسب ها: ترك نماز اهمیت نماز آثار نماز اسرار نماز، ترک نماز، ترک، نماز، آداب نماز، آثار ترک نماز، گناه، واجبات، محرمات، دین اسلام، ترك نماز در برخی اوقات، گناه كبیره، ضعف ایمان، شفاعت اهل بیت، خداوند، جهان هستى، انسان، معاد، فلسفه نماز، دوری از گناه، آثار نماز، نمازگزار، نـظافت و بهداشت، اسرار اجتماعی نماز، عبادت، بندگی، خدا، مناجات، بزرگترین توفیق، رضای خدا، نماز یومیه،  

تعداد بازدیدهای این مطلب ::  بازدید

 

() نظرات